Ариу адетлерибиз, бай, шатык тилибиз да сакъланырча эмда айнырча

Бу кюнледе Яникой элни школунда «Ана тилим – жаным – тиним, мени дуниям»  деген республикалы конкурсну чеклеринде мастер-классла, презентацияла, ачыкъ дерсле да бардырылгъандыла. Белгилерге тийишлиди, бу жумуш мектепге озгъан айда келген жангы директорну - бийик билимли, кесин сабийлеге сюйдюрген, нюр бетли Къудайланы Айшат Солтановнаны башчылыгъы бла къуралгъанды.
Конкурс ана тил бла байламлы болгъаны себепли устазла, окъуучула да миллетибизни ариу адетлерин, намысын, къылыгъын хар сёзлеринде, этген ишлеринде да баям этгендиле. Сыйлы къонакълагъа школну арбазында ариу тюбегендиле, алгъыш аякъ да узатып, школгъа чакъыргъандыла.
Жюрини санына уа КъМР-ни Билим бериу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министерствосуну секторуну консультанты Ахайланы Лариса, Журналистлени союзуну таматасыны орунбасары Шауаланы Разият, «Нюр» журналны баш редактору Сабанчыланы Арипа, Тёбен Чегемни бла Хушто-Сыртны мектеплерини директорлары Сарбашланы Альберт бла Къожакъланы Малик эмда шахарда, элледе малкъар тилден окъутхан устазла да киргендиле.
Мекямны ичинде залгъа жетгинчи къабыргъалада адет, тёре бла байламлы  нарт сёзле, белгили поэтлерибизни назмулары да жазылып тургъанларын кёрюрге болгъанды. Ызы бла уа комиссияны элни кёп болмай къуралгъан, тюрлю-тюрлю конкурслада да кесини усталыгъы бла сюйдюрген «Шаудан» сабий ансамбли миллет тепсеуле бла къууандыргъанды.  
Быйыл закийибиз Къулийланы Къайсын туугъанлы 100 жыл толгъаны себепли школда ачыкъ дерсле да аны хурметине аталып бардырылгъандыла. Эм алгъа къонакълагъа озгъан кезиуню ичинде къаллай жетишимлеге жетгенлерини, устазла сабийлени ана тилден билимлерин ёсдюрюрча къурагъан программаланы, ишлерини юсюнден да айтхандыла.
Ызы бла билим бериуде ишлегенли элли жыл толгъан, ариу тили бла хар окъуучусуну жюрегине да ана тилге сюймекликни сингдирген, тюз жолгъа, намысха, къылыкъгъа къауум тёлюню юйретген РФ-ни халкъ устазы Элбайланы Сафият Магомедовна «Къулийланы Къайсынны «Осуят» деген поэмасында туугъан  жерге сюймекликни суратланыуу» деген темагъа мастер-класс кёргюзтгенди. Кеси да кёчгюнчюлюкню азабын сынагъан педагогну дерсине солуу алмай  тынгылагъан жюри анга жюрек ыразылыгъын айтханды. Сафият Магомедовнадан хар заманда да бир жангы затха юйреннгенлерин, аны мастер-классларын да сюйюп сакълагъанларын билдиргендиле.
Андан сора кёп жылланы ичинде сабийлеге жюрек жылыуун берген, ишин  жашаууну мурдоруча кёрген Улбашланы Фируза Шамановна ючюнчю классда ачыкъ дерс бардыргъанды. Анда Къулийланы Къайсынны «Къарылгъачны уясы» деген чыгъармасын сюзгендиле. Школчула дерсге юйренип келгенлери бла бирге керти да малкъар тилни билгенлерин, поэтни чыгъармаларын сюйгенлерин кёргюзтгендиле.
Бюгюнлюкде элледе жашагъан сабийле да, жарсыугъа, ёз тиллерин иги билмейдиле, яникойчула уа анга да уста болгъанларын ачыкъ этгендиле.  Поэтни къайсы назмусуна жыр тагъылгъанын да сагъынып, аладан бирин жырлагъанлары уа жюрини бютюнда кёлюн кётюргенди. Дерсни ахырында уа Ахайланы Лариса сабийлени итинип окъугъанларын, тиллери да бай  болгъанларын энчи чертгенди.  
Андан сора къонакъланы Къулийланы Фатима Пахауатдиновна, Алима Музафаровна эм Трамланы Ариука Ибрагимовна жарашдыргъан «Как прекрасен этот мир» деген презентация бла сейирсиндиргендиле. Ол отоугъа кирген кесин музейге неда озгъан ёмюрлеге тюшген сунарча эди.  
Къабыргъалада - ариу таулу кийизле, бир жанында жаулукъланы тюрлюлери да тагъылып эдиле. Отоуну бирси жанында уа миллет кийимледе олтургъан къызчыкъла халкъыбызда жюрюген тюрлю-тюрлю къол усталыкъла бла кюреше, кийиз да ийлей эдиле. Келгенлеге хар бири да къаллай усталыкъ бла кюрешгенин да ангылатхандыла. Анда дагъыда жюнден эшилген ариу  кийимлени, кюмюшден этилген юй кереклени да кёрюрге болгъанды.   
Миллет усталыкъла бла чекленип къалмай, Къулийланы Сафият Алиевнаны бла Хархаланы Зоя Исхаковнаны башчылыкълары бла хазырланнган «Тау адет» деген  презентация бла шагъырей этгендиле. Аны уа Яникойну музыка школуну окъуучулары «Боз алаша» деген жырны айтып ачхандыла. Ызы бла уа  келгенлеге халкъда жюрютюлген жаулукъланы хар бирини юсюнден да энчи  айтхандыла.  
Дагъыда сабийни бешикге салгъан, юйге келин келтирген адетни юсюнден кёп сейир затланы эсгертип, хар бирини да къаллай магъанасы болгъанын билдиргендиле. Ахырында уа къонакъланы ариу ёнлю Гергъокъаланы Халимат жырла бла къууандыргъанды, жыйылыуну уа той бла жапхандыла.  
Жюрини санына киргенле быллай жумушну тынгылы хазырлагъанлагъа, сабийлени да ариу адетлеге, ана тилни сыйлы кёрюрге юйретгенлерине ыспас этгендиле. Элни администрациясыны башчысы Беппайланы Илияс а, къонакълагъа ыразылыгъын билдирип, мындан ары да жаш тёлюню бу халда адетге, намысха юйретип, тюз жолгъа салыргъа итинебиз, дегенди. Школгъа уа бу конкурсда алчы болурун тежегенди.

Темуккуланы Аминат.

Свежие номера газет Заман


22.03.2017
21.03.2017
20.03.2017
17.03.2017