Огъурлу да, жигер да Ханифа

Дуния башында ишчи адамгъа эсгертме салыныргъа  оноу этилсе, баям, бек алгъа анга таулу тиширыу тийишли болур. Мен башха миллетлени келечилерин учуз этип айтмайма. Хар бирини кесини жашауу, къыйынлыгъы. Болсада туугъанлы бери кёре келеме кесибизникилени къаллай бир тырмашханларын. Сабий ёсдюрдюле, юй тутдула, ара мюлкледе урундула, ийнек саудула, къой къыркъдыла, магъадан къаздыла, будай, чюгюндюр, мамукъ ёсдюрдюле, журтла ишледиле.
Бютюнда бек кёчгюнчюлюк азабын сынагъанла къыйналдыла. Эр кишиле къазауатха кетип, миллетни сакъларгъа уа тиширыулагъа тюшдю. Бу хапарым аллай адамны юсюнденди. Ол Къашхатаудан Чеченланы Магометни къызы Ханифады. Сюргюнню кезиуюнде атасы, анасы Наууш, къарындашлары Исмайыл, Азрет, эгечлери Мариям, Кокаш, Майрусхан Къыргъызстанны Ворошилов районуна тюшедиле. Анда «Гигант» колхозда тохтайдыла.
Биринчи кюнледе окъуна Ханифа колхозгъа ишге киреди. Къызны чюгюндюр бригадагъа буюрадыла. Ары дери этмеген ишиди. Болсада нёгерлеринден артха къалмай урунады. Гектар бла жарым жерде бу битимлени ёсдюреди. Танг аласы бла тенг туруп, бахчагъа чыгъады, аман хансын арытады. Андан сора суу жибереди. Сау кюнню белин кётюрмей ишлейди. Белин кётюрмей десек да, кёбюсюнде тобукълагъа туруп.
Илипинден сууну хар чюгюндюрге бурургъа керекди. Алайсыз ол тийишли тирлик бермейди. Суу бла кюрешгенни уа юсю-башы жибип, андан а санына ауруу киреди. Ханифаны тобукъларына тюшген хата артда иш да аны къыйнап тургъанды. Ахыр кюнлеринде окъуна былай айтыучу эди: «Дунияны къалайында окъуна манга болушурукъ адам тапсам эди, олсагъатлай кетер эдим ары».
Эки жылдан а тиширыуну звено башчыгъа саладыла. Кесини да - гектар бла жарым жери, къолунда ишлегенлени да аллай бирер юлюшлери. Барысындан да алгъа ишге чыгъады. Кеси бахчасында ишлейди, андан нёгерлерине ётеди. Алагъа да болушады.
Къыркъ алтынчы, жетинчи, сегизинчи жыллада гектар сайын 640 центнер чюгюндюр алады. Ол а элде, районда да бек бийик кёрюмдю болады. «Гигант» колхозну председатели, урушдан къайтып келген оруслу жаш эди. Ол а Ханифаны ишин жаратып, аны Социалист Урунуу Жигити деген сыйлы атха кёргюзтгенди. Элде къагъытланы хазыр этедиле, ызы бла районнга ётдюредиле. Анда уа алагъа къол салмай къоядыла. Сылтауу-кёчгюнчю миллетден болгъаны.
Бираздан бригадир да этдиле. Энди иши андан да кёп. Улбашланы Хусей урушдан сора ары келеди. Ауур жаралы болуп, госпитальда кёп жатып, иги да сау болмай къайтхан эди. Ол да бригадагъа ишге тохтайды.
Ханифа жигитлиги, ариулугъу бла да алгъа баргъан тиширыуладан эди. Заманы жетгенде кёп жашла тилеп да тургъандыла. Болсада ол урушдан жаралы болуп къайтхан Улбашланы Хусей бла юйюр къурайды. Тёрт жашлары болады: Хасан, Руслан, Рамазан, Келлет.
Была сюргюнден къайтхандан сора Къашхатауда тохтайдыла. Иш кёллю Ханифа элде консерва заводда, бичген-тикген жерде ишлегенди. Сабийлерин да окъутханды. Хасан Черек районну эл мюлк управлениясыны таматасы эди. Руслан район связьны механигиди. Рамазан райбольницада бёлюмге башчылыкъ этип тургъанды. Келлет а районда адамлагъа социал болушлукъ этген араны директоруну орунбасарыды.
Хасан бла Рамазан, дуниядан замансыз кетип, адамларын жарсытхандыла. Ханифа уа 2013 жылда ауушханды. Баш иеси бла бирге 60 жыл жашагъанды. Элде, тукъумда да уллу намысы жюрюгенди. «Бизни Ханифабыз», - дегендиле ансы, келин деп окъуна айтмагъандыла къайынлары.
Ол да жууукъ-тенг жюрютюрге бек сюйгенди. Къарт болуп, кеси жюрюялмагъан заманда окъуна тойлагъа, башха чурумлагъа жашларын, келинлерин жиберип болгъанды. Аны анасы Наууш да аллай эди. Ол къыйын заманлада окъуна юйю къонакъдан къуру болмагъанды.
Ол жаны бла Ханифа да анасына ушагъан эди. Аны юйюне не заманда барсанг да, къонакъ болмагъан кезиуге жолукъмаз эдинг. Бирле аны кёре, саулукъ-эсенлик соруп келир эдиле, экинчилери андан тюз оноу излеп. Ауруп, къыйналып тургъанына да къарамай, ол аланы хар бирине да заман таба эди. Аны огъурлу сыфаты сабийлеринде, жууугъунда, ахлусунда къалгъанды.

Османланы Хыйса.

Свежие номера газет Заман


22.03.2017
21.03.2017
20.03.2017
17.03.2017